Liken Planopilaris / Frontal Fibrozan Alopesi

Liken planopilaris (LPP) ve onun klinik bir alt tipi olan frontal fibrozan alopesi (FFA), bağışıklık sisteminin saç köklerini hedef aldığı ve inflamasyonla seyreden sikatrisyel (skar bırakan/kalıcı) saç dökülmesi hastalıklarıdır. Tedavi edilmediğinde saç köklerinde kalıcı hasar gelişebileceği için erken tanı ve uygun tedavi büyük önem taşır.

LPP’de saçlı deride bölgesel dökülme alanları görülür ve bu alanların sayısı giderek artabilir. Dökülmeye sıklıkla kaşıntı, yanma, batma, ağrı veya hassasiyet eşlik eder; saç kökleri çevresinde kızarıklık ve kepeklenme görülebilir. Bazı hastalarda ağız içinde, tırnaklarda veya vücudun farklı bölgelerinde görülen liken planus bulguları da hastalığa eşlik edebilir.

FFA’da ise en tipik bulgu, ön saç çizgisinin yavaş yavaş gerilemesi ve şakak bölgelerinde açılmadır. Bunun yanı sıra kaşlarda seyrelme veya tamamen dökülme, bazen kirpik, favori ve vücut kıllarında azalma görülebilir. Bazı hastalarda yüzde çok küçük ten rengi kabarıklıklar (fasiyal papüller), belirginleşmiş damar yapıları ve kahverengi lekeler gibi deri bulguları da FFA’ya eşlik edebilir.

Son yıllarda tanımlanan bazı LPP varyantları, klasik görünümden farklı seyredebilir. Bu hastalarda bölgesel açılma ve ön saç çizgisinin gerilemesi izlenmez; androgenetik alopesi veya telogen effluviumu taklit eden genel bir dökülme ve seyrelme görülür. LPP’nin bu tiplerine doğru tanı konmazsa, uygun tedavi gecikebilir ve hastalık ilerleyerek saç kaybı kalıcı hale gelebilir.

Tanıda ayrıntılı klinik değerlendirme ve trikoskopik inceleme büyük önem taşır. Trikoskopi sayesinde hastalığın aktivitesi değerlendirilir, diğer saç dökülmesi tiplerinden ayırıcı tanı yapılır ve tedavi süreci yakından takip edilebilir. Gerekli görülen hastalarda tanının kesinleştirilmesi amacıyla saçlı deri biyopsisi yapılır.

Tedavinin temel amacı, saç köklerindeki inflamatuvar süreci kontrol altına alarak hastalığın ilerlemesini durdurmak ve mevcut saçların korunmasını sağlamaktır. Tedavi planı, hastalığın yaygınlığı ve aktivitesine göre kişiye özel belirlenir. Günümüzde topikal ve sistemik tedaviler ile gerektiğinde destekleyici uygulamalar birlikte kullanılarak hastalık büyük oranda kontrol altına alınabilmektedir.